ثبت نام دوره های آموزشی
سدیمان ریدر (ESR)
پنجشنبه ۳۱ فروردین ۱۳۹۶
0 نظر
862 بازدید

مقدمه :

بهداشت و سلامت یک جامعه رابطه مستقیمی با بهداشت و سلامت مردم دارد. موثرترین و بهترین راه برای اطمینان از این سلامت، آزمایشات طبی مخصوص و پیشرفته می باشد. در هنگام آزمایش یک فرد بیمار، پارامترهای مختلفی برای تشخیص بیماری و درمان آن شخص وجود دارد. یکی از این پارامترها مقدار سرعت رسوب گلبول های قرمز خون یا به اختصار رسوب خون می باشد که افزایش رسوب، نشانگر افزایش عفونت و التهاب داخلی و غیره می باشد.

شرح وضعیت دانش پیشین:

حدود سه دهه پیش شخصی به نام وسترگرین (Westergren) روشی برای محاسبه رسوب خون را در دو نوع یک ساعته (1hr)  و دو ساعته (2hr) ارائه داد. روش پشنهادی او بدین صورت است که داخل لوله ای باریک و بلند که به پیپت معروف است، مقدار مشخصی از خون را ریخته و برای اینکه خون از لوله بیرون نریزد، انتهای لوله را با یک خمیری می بندند. قابل ذکر است برای جلوگیری از لخته شدن، خون را با سیترات سدیم با نسبت 4 به 1 ( 4 واحد خون و 1 واحد سیترات سدیم) مخلوط می کنند. سپس پیپت را به صورت کاملاً عمودی داخل هلدری مندرج ( از 0mm الی 140mm )  قرار می دهند. پس از گذشت 1 ساعت ( اگر نوع تست یک ساعته باشد) یا 2 ساعت ( اگر نوع تست دو ساعته باشد) به دلیل اینکه گلبول قرمز های خون نسبت به بقیه عناصر خون سنگین تر هستند، شروع به رسوب می کنند و روی سطح خون، یک لایه زرد رنگ باقی می ماند ( شکل 1 ) که این مقدار ارتفاع زردی را به اصطلاح رسوب خون می گویند و از روی اعداد مندرج شده مقدار ارتفاع این لایه را یادداشت می کنند. این روش به اصطلاح به روش وسترگرین یا روش دستی معروف است.  مقادیر نرمال رسوب خون برای آقایان و بانوان در جدول 1 آمده است.  نکته قابل توجه این است که رسوب گلبول قرمز های خون به صورت ذاتی برخلاف منطق اسپکتروفتومتر، اصلاً خطی نیست. به عبارت دیگر رسوب گلبول ها در 10 دقیقه اول کم، سپس تا دقیق 50 به شدت زیاد می شود و از دقیقه 50 الی 60 دوباره رسوب کاهش می سابد. بنابرین نمی توان نسبت رسوب گلبول ها را با یک تناسب خطی یا ضرب کردن در یک فاکتوری به دست آورد.

شکل 1  - لایه زردی باقی مانده پس از گذشت زمان

بانوان

آقایان

 

حداکثر

حداقل

حداکثر

حداقل

 

12

2

6

2

پس از 1 ساعت

18

6

10

5

پس از 2 ساعت

 

جدول 1- مقادیر نرمال رسوب خون برای آقایان و بانوان

مشکلات فنی :

روش دستی مشکلاتی را به همراه دارد که در ذیل به آن ها اشاره شده است:

 

کاربر داخل آزمایشگاه (تکنسین)، برای ریختن خون داخل پیپت ها، می بایست پیپت را داخل ظرف حاوی خون گذاشته و با دهان یا وسیله دیگر مکش کند تا خون وارد پیپت شود که این روش بسیار خطرناک است و حتی در بسیاری از موارد موجب تماس خون مریض با دهان کاربر می شود. بنابرین روش دستی یک روش غیر بهداشتی است. هدف از اختراع ، ضمانت بهداشت کاربر در هنگام انجام این تست می باشد.

 

همانطور که در بالا اشاره شد، زمان انجام تست برای ساعت اول ، 1 ساعت و برای ساعت دوم، 2 ساعت می باشد. اکثر آزمایشگاه ها و بیمارستان های کشور در طول روز نمونه های مریض زیادی دارند که اگر بخواهند برای تمامی این تست ها 1 ساعت ( یا 2 ساعت ) کامل منتظر بمانند، توجیح اقتصادی و زمانی ندارد و حتی در مواقع اورژانسی نمونه بیماری که باید سریعاً رسوب خون محاسبه گردد، مناسب نیست. هدف از اختراع ، انجام بیشترین تست در کمترین زمان به شرط آنکه در دقت و صحت نتیجه بیمار تاثیری نگذارد.

 

  1. گلبول قرمز ها دائماً در حال رسوب هستند اما در این تست ها برای پزشک معالج رسوب در لحظه اتمام 1 ساعت ( یا 2 ساعت ) حائز اهمیت است بنابرین پس از اتمام تست ، حضور کاربر در کنار هلدر پیپت الزامی است بنابرین پس از اینکه زمان تست به اتمام می رسد، کاربر باید سریعاً مقدار عددی مندرج روی هلدر را یادداشت کند. در بعضی اوقات ، کاربر دیرتر از زمان مقرر می رسد و اعداد اشتباه گزارش داده می شود. هدف از اختراع ، عدم نیاز کاربر در هنگام اتمام تست می باشد.

 

به دلیل ریز بودن و نزدیک بودن اعداد مندرج شده روی هلدر، کاربر می بایست مقدار رسوب را به سختی یادداشت کند و بنابر قدرت بینایی هر کاربری شاید عدد درست را یادداشت نکند. هدف از اختراع ، محاسبه دقیق نتایج رسوب خون حتی در نمونه های بالا ( تا 140  ) می باشد.

این دستگاه قابلیت این را دارد که در حین تست نمونه های بیمار، اگر نمونه های جدیدی نیز اضافه شود، نمونه های قبلی را ادامه داده و همزمان نمونه های جدید را نیز شروع به محاسبه کند و زمانبندی و نتیجه نهایی هر نمونه را مستقل از هم محاسبه و ذخیره کند به این توانایی در اصطلاح Random Access می گویند.

 

هدف از طراحی و ساخت این دستگاه سدیمان آنالایزر مدل Sedimex  رفع عیوبی که بالا ذکر شد و همچنین افزودن مزایای دیگری می باشد. این دستگاه می تواند تست های 1 ساعته را در 30 دقیقه و تست های 2 ساعته را در 1 ساعت انجام دهد. یعنی دقیقاً سرعت کار، دو برابر روش دستی است. همچنین این دستگاه دارای 30 کانال مجزاست که بیانگر انجام 60 عدد تست در مدت زمان 1 ساعت است. قابل ذکر است که لوله های دستگاه طبق استاندارد CLSI بر خلاف پیپت ها، قطر بیشتر(8mm) و با ارتفاع کمتر (120mm)  در بازار به فروش می رسد. این لوله ها قبل از توزیع در بازار توسط کارخانه سازنده آن مقدار مشخص سیترات سدیم 3.8% ریخته می شود. همچنین روی این لوله ها خطی سفید ( در بعضی لوله ها آبی ) کشیده شده است که مفهوم آن این است که کاربر تا آن خط خون بریزد. قابل ذکر است که این لوله ها به لوله های وکیوم نیز معروف است چرا که موقع ریختن سیترات سدیم توسط کارخانه، مقدار مشخصی خلاء در لوله ایجاد می کنند و دلیل این کار این است که وقتی کاربر موقع گرفتن نمونه از بیمار، قطعه ایی به نام هلدر را در رگ بیمار فرو کرده و لوله را داخل هلدر فشار می دهد، خون به دلیل خلاء موجود در لوله خود به خود وارد لوله شده و با این کار بهداشت و ایمنی کاربر بسیار بالا می رود زیرا کاربر هیچ تماسی با خون ندارد. این لوله ها در دو نوع 1.28mL و 1.6mL توزیع می شوند(شکل 2 ). این مقادیر، حجم خون لازم برای نمونه گیری می باشد و بدیهی است که لوله های 1.6mL به دلیل نیاز مقدار خون بیشتر، کاربرد کم تری نسبت به بقیه لوله ها دارند و همچنین خط روی این لوله ها بالاتر از لوله های 1.28mL است. حال بعضی کاربر ها با سرنگ، خون را داخل لوله می ریزند و احتمال دارد که خون ریخته شده از خط روی لوله ها بالاتر و یا پایین تر شود. قابل ذکر است که  استاندارد CLSI تاکید کرده است که لوله حاوی خون باید حداقل 12 مرتبه سر و ته شود تا خون با سیترات سدیم به خوبی مخلوط شود و پس از آن وارد دستگاه شود تا تست شروع شود. با توجه به اینکه تمامی جداره شیشه لوله پس از سر و ته کردن، با خون آغشته می شود، پس از وارد شدن لوله داخل دستگاه، نرم افزار 3 دقیقه مکث می کند و سپس آنالیز را شروع می کند.

شکل 2  - لوله های دستگاه سدیمان آنالایزر

نام
ایمیل
متن نظر
عبارت داخل تصویر