ثبت نام دوره های آموزشی
اصول نگهداري و كاليبراسيون ECG
یکشنبه ۲۶ دى ۱۳۹۵
0 نظر
678 بازدید

همانطور كه مي‌دانيم براي ايجاد انقباض و انبساط لازم جهت پمپ  كردن خون به نقاط مختلف بدن  يا به عبارت ديگر ايجاد فشار خون مناسب براي به حركت در آوردن خون در سيستم انتقال خون در بدن ،عضلات قلب نياز به يك سيستم مستقل تحريك الكتريكي دارد. يكي از مشخصه هاي مهم كه بيانگر سلامت  يا بيماري قلبي است، چگونگي عملكرد اين سيستم است. براي اينكه بتوان نحوه كاركرد اين سيستم را مورد مطالعه قرار داد، راه هاي گوناگوني وجود دارد. يكي از قديمي ترين و پر كاربرد ترين روش‌ها، مطالعه چگونگي انتشار سيگنال‌هاي الكتريكي قلب است. به وسيله الكتروكارديوگراف مي توان سيگنال هاي الكتريكي حاصل از عملكرد الكتريكي قلب را با نمونه برداري ازنحوه انتشار اين سيگنال در نواحي مختلف بدن مورد مطالعه و سنجش قرار داد.

 ‌قسمت‌هاي اصلي يك ECG
1- صفحه كليد: اين قسمت بسته به مدل وشركت سازنده  ECG ‌بـه لـحـاظ شـكـل ظـاهـري و نـوع كليد ها مي تواند بسيار متفاوت باشد ولي به وسيله آن‌ها بايد بتوان كارهاي زير را انجام داد:

1-1 - كـليد روشن و خاموش كردن دستگاه : به وسيله آن مي‌توان دستگاه را روشن و خاموش كرد .
1-2 - كـلـيـد انـتـخـاب نـوع عـملكرد دستگاه ازنظر دستي  يا خودكار: اگر با اين كليد مد كاري دستگاه  بر روي  manual ‌گذاشته شود اپراتور قادر خواهد بود تا از ميان ليدهاي دوازده گانه هركدام را كه مورد نياز است انتخاب‌كند. در حالي‌كه با انتخاب مد كاري  auto ‌دستگاه به طور خودكار كليه دوازده ليد را گرفته و چاپ مي كند .
1-3- كـلـيـد انـتـخـاب سـرعـت: به وسيله اين كليد اپراتور دسـتـگـاه مـي تـواند بسته به نوع بيمار و توصيه پزشك سرعت حركت كاغذ را انتخاب كند . سرعت حركت كاغذ مي تواند يكي از مقادير 5 ، 25 يا  mm/s50را به خود اختصاص دهد .
1-4- كـلـيد تنظيم ضريب تقويت موج خروجي (gain): به وسيله اين كليد مي توان اندازه موج رسم شده بر روي كاغذ را تنظيم كرد . مقادير معمول   گين 5/0 ،‌ 1  يا   cm/mv2است .
1-5- كليد فيلتر : از اين كليد براي فعال  يا غير فعال كردن فيلتر دستگاه استفاده مي شود .
1-6- كـلـيـدهـاي انـتـخـاب لـيـد: بـه وسـيـله اين كليدها در صـورتي‌كه در مد كاري  manual ‌باشد مي توان ليد مورد نظر خود را انتخاب كرد . قابل ذكر است كه اين كليد ( يا كليدها ) در مد auto ‌غير فعال هستند .
1-7- كـلـيـد mv1: به وسيله اين كليد يك سيگنال به اندازه mv1 ‌در خروجي ايجاد مي شود كه به جهت تست خروجي و نيز تنظيم قلم مي توان از آن  بهره جست .
1-8- كليد تنظيم صدا: به وسيله آن مي‌توان بيزر (beezer) دسـتگاه را قطع  يا شدت صداي آن را تنظيم كرد. اين كليد در بعضي از مدل‌ها وجود ندارد .
1-9- كليد شروع  (start): به وسيله اين كليد و پس از انجام تنظيمات لازم ، دستگاه شروع به گرفتن نوار از بيمار مي كند .
1-10- كليد پايان (stop): در مد  manual ‌براي اتمام كار بايد از اين كليد استفاده كرد.  در بسياري از دستگاه هاي  ECG ‌كليد  start ‌و  stop ‌در يك كليد ادغام شده اند.
2- اتصالات: مشتمل بر كابل برق ، سيم زمين (earth) و كابل اتصال ليدها است .
"كابل برق جهت تامين جريان و ولتاژ مورد نياز دستگاه از برق شهري است  .
َ به منظور رعايت مسائل ايمني و جلوگيري از اثرات نـامـطـلـوبي كه امواج الكتريكي و الكترومغناطيسي موجود در مـحـيـط بـر روي كيفيت  ECG گرفته شده از بيمار مي گذارد ، اسـتـفـاده از كـابل زمين الزامي است . بسته به امكانات موجود مي‌توان از كابل كشي زمين ، لوله كشي آب ، شوفاژ و در نهايت در صورت در دسترس نبودن هيچ يك از موارد فوق از تخت بيمار براي اتصال سيم زمين استفاده  كرد .
$ كابل اتصال ليدها بسته به نوع دستگاه مي تواند شامل 3 ، 6 يا دوازده ليد باشد ولي اكثر دستگاه‌هاي  ECG ‌موجود در بازار تـوانـايـي دريـافت و پردازش دوازده ليد را دارند . قسمت‌هاي تشكيل دهنده اين كابل به شرح زير است :

 سوكت اتصال كابل به دستگاه  ECG
مـدار الكتريكي محافظ تقويت كننده: دستگاه‌هاي الـكتروشوك و الكتروكوتر باعث اعمال ولتاژهاي بالايي به بدن مي شوند . با توجه به اينكه همزمان با كار اين دستگاه‌ها نياز به ثبت ECG نيز است لذا نياز به مداري داريم تا از تقويت كننده محافظت كند.
ولتاژ آتش: به ولتاژي مي گويند كه اگر به دو سر لامپ نئوني اعمال شود مقاومت آن تغيير كرده و به صورت يك اتصال كوتاه در مدار عمل مي كند.  طبق استاندارد AAMI ‌جريان ورودي تقويت كننده نبايد از 50 ميكرو آمپر تجاوز كند . لذا براي اين مـقـصــود از ديـودهـايـي اسـتـفـاده مـي شـود كـه در حـالـت عـادي مقاومت كمي دارند ولي با افزايش جريان ورودي مقاومتشان افزايش يافته و نمي گذارند جريان ورودي به تقويت كننده از اين حد تجاوز كند .
3- صفحه نمايش: صفحه نمايش از قسمت‌هاي الزامي دستگاه نيست و در مدل‌هاي قديمي و برخي از مدل‌هاي جديد نيز از ابزارهاي ديگري براي نمايش اطلاعات سود مي جويند . صـفـحـه هـاي نـمـايش به كار رفته در انواع مختلف ECGهاي مـوجـود در بـازار از نـوع LCD هـاي سـياه و سفيد تك خطي يا گـرافـيكي و نيز LCDهاي رنگي هستند و بسته به نوع و مدل دسـتـگـاه از آن‌هـا بـراي نـمـايـش تـنـظيمات دستگاه و در برخي مـدل‌هـا نـمـايـش خـروجـي  ECG گـرفـتـه شده از بيمار استفاده مي‌شود .
 ‌4- برد تغذيه  (power): اين برد وظيفه تبديل ولتاژ برق شهري را به ولتاژ مورد نياز دستگاه برعهده دارد و بسته به نوع دستگاه از قسمت‌هاي مختلفي تشكيل مي شود كه عمده ترين آن‌ها به شرح زير است :
 سلكتور V)  110/220) فقط در بعضي از مدل‌ها
 فيوز محافظ ( فقط در بعضي از مدل‌ها )
 مدارات ايزولاسيون
 ترانس كاهنده يا اتوترانس كاهنده
 مدارات يكسو كننده
 مدارات تثبيت كننده
 فن ( فقط در بعضي از مدل‌ها )
ورودي برقDC فقط در بعضي از مدل‌ها
 ‌5- باطري: اغلب  ECGهاي موجود علاوه بر استفاده از برق شـهـري ، از يـك بـاطـري قـابـل شـارژ نـيز به جهت تامين انرژي الكتريكي مورد نياز دستگاه در مواقعي كه استفاده از برق شهري ممكن نيست سود مي جويند.

انـواع باطري هـايي كه در  ECGهاي گـوناگـون به كار مي‌روند عبارتند از :
باطري‌هاي نيكل كادميوم NI-Cd
 باطري‌هاي سرب اسيد  SLA
6- چاپ‌گـر يا ثبات (RECORDER): بـه جـهـت چـاپ اطلاعات  ECG گرفته شده از بيمار بر روي كاغذ از اين سيستم استفاده مي شود وشامل قسمت‌هاي زير است :
 رسام : كه وظيفه ثبت اطلاعات را بر روي كاغذ به عهده دارد و از لـحاظ نحوه ثبت اطلاعات به گونه هاي زير تقسيم بندياصول نگهداري و كاليبراسيون ECG همانطور كه مي‌دانيم براي ايجاد انقباض و انبساط لازم جهت پمپ كردن خون به نقاط مختلف بدن يا به عبارت ديگر ايجاد فشار خون مناسب براي به حركت در آوردن خون در سيستم انتقال خون در بدن ،عضلات قلب نياز به يك سيستم مستقل تحريك الكتريكي دارد. يكي از مشخصه ... مي‌شود :
 رسام‌هاي داراي قلم‌ جوهري
  رسام‌هاي داراي قلم‌حرارتي
!رسام‌هاي ماتريس حرارتي يا كريستال حرارتي
مدل آخر كه امروزه به دليل مزاياي مختلفي كه دارد از دو مدل ديگر پر كاربرد تر است بسته به نوع دستگاه مي‌تواند در آن واحد يك يا چند موج را بر روي كاغذ رسم كند .
 سيستم تغذيه كاغذ: وظيفه تامين كاغذ مورد نياز رسام را به جهت رسم نمودار  ECG و با سرعت مورد نظراپراتور به عهده دارد . براي اين كار از يك موتور  DC ‌استفاده مي‌شود كه براي تغيير سرعت آن ولتاژ كاري آن را به وسيله مدارات كنترلي تغيير مي دهند . براي هدايت كاغذ از مخزن تا مقابل رسام و درنهايت خروج آن از دستگاه از يك سري غلطك و چرخ‌دنده استفاده مي شود .
 مـخـزن كـاغـذ: كـاغـذ مـورد نياز چاپگر را در خود ذخيره مي‌كند.
 سنسور كاغذ: وجود كاغذ را در مخزن كاغذ  بررسي كرده واتمام آن‌را به وسيله آلارم به اپراتور اعلام مي كند .
 ‌7- تـقـويت كننده: تقويت كننده ECG يك تقويت كننده ديـفـرانـسـيـل اسـت كـه امپدانس ورودي بالايي دارد و بايد به نـحــوي طــراحـي شـود كـه در مـقـابـل فـشـارهـاي ولـتـاژ بـالاي الكتروشوك و الكتروكوتر مقاوم باشد . پهناي باند فركانسي اين تقويت كننده بين 05/0 هرتز تا 100 هرتز  است  . علاوه براين تقويت كننده  ECG ‌بايد داراي فيلترهاي مناسب  جهت حذف سـيـگـنـال‌هـاي مـزاحـمـي كه بر روي دستگاه تاثير مي گذارند   باشد .
8-سـيـسـتـم پردازش ، ذخيره وانتقال اطلاعات: اين سيستم بسته به نوع و مدل دستگاه مي تواند كاملا با امكانات متفاوتي ظاهر شود و از سيستم انتخاب ليدها گرفته تا ذخيره اطلاعات بر روي انـواع حـافـظـه هـا ، ارسـال اطـلاعـات بـر روي شـبـكـه ، امكان تبادل اطلاعات از طريق مودم ، تشخيص آريتمي ها و گزارش آن‌ها به اپـراتـور در جـهـت تـشـخـيـص سـريـع بـيـمـاري ، تـبـادل اطـلاعـات با كامپيوتر از طريق پورت‌هاي دستگاه‌ را در بر گيرد.

نگهداري و سرويس دستگاه
1- در هنگام استفاده از  ECG حتما  بايد  از سيم زمين استفاده  شود .
2- پس از هرنوبت كاري  يا حداقل روزي يك بار الكترودها  بايد با پنبه و الكل شستشو  داده شوند .
3- در صورت گير كردن كاغذ در بين غلطك‌ها هرگز  نبايد آن را به وسيله اجسام سخت خارج  كرد .
4- حداقل هفته اي يك بار بايد نوك‌ قلم  يا كريستال حرارتي‌ با پنبه و الكل سفيد تميز  شود .
5- همواره  بايد از كاغذهاي استاندارد و مناسب استفاده  كرد  و از به كاربردن كاغذهايي كه بزرگ‌تر  يا كوچك‌تر از سايز كاغذ دستگاه  هستند خودداري كرد .
6- اگر در  ECG  از باطري‌هاي  NI - CD  ‌استفاده شده است،  براي طولاني تر شدن عمر آن‌ها حتما بايد اين باطري‌ها به طور منظم شارژ و دشارژ شوند .
7- اگر در دستگاه  ECG  ‌از باطري هاي سربي استفاده شده است ، هرگز اين باطري‌ها نبايد كامل دشارژ شوند و بهتر اين است كه همواره دستگاه  پس از استفاده براي شارژ شدن باطري به برق متصل شود.

كاليبراسيون روزانه و هفتگي دستگاه ECG
دسـتـگـاه‌ ECG ‌بـيـمارستاني، ابزاري پيچيده است و همواره  تحت شرايط سيار بايد قابل اطمينان باشد. در اكثر بيمارستان‌ها، از سـوي پرسنل اتاق عمل، مراقبت كمي از دستگاه‌ها به عمل مي‌آيد،  اما در حال حاضر، بسياري از بيمارستان‌ها  يك تكنسين  ECG يـا تـكـنـسـيـن تـجهيزات پزشكي   را براي بازرسي  مرتب دستگاه  در نظر  مي گيرند  و تعميرات جزئي را براي دستگاه‌هاي  ECG  ‌انجام مي دهند.
روش مـنـاسـب، بـراي بـازرسي عملكرد روزانه يا هفتگي به شرح زير است:
%دستگاه را روشن كرده و اجازه دهيد تا براي يك دقيقه يا بيشتر  گرم شود.
ِسوئيچ عملكرد را روي  Run ‌و سوئيچ انتخاب‌گر ليد را در وضعيت  STD ‌قراردهيد  و بررسي كنيد كه آيا اثري مشهود است ياخير.
'دكمه كاليبراسيون mV‌1 راچند بار فشار دهيد. يادداشت كنيد كه:
 1)آيا لبه‌هاي عمودي پالس، قابل مشاهده هستند.
2)آيا كنترل حساسيت را مي‌توان براي فراهم كردن حداقل mm‌1 انحراف،تنظيم كرد.
3)آيا پالس به طور معقول مربعي است.
)كنترل وضعيت را از طريق محدوده كلي‌ تنظيم كنيد و يادداشت كنيد كه آيا سوزن قادر به حركت به محدوده‌ها است يا در بالا و پايين حاشيه‌هاي كاغذ متوقف مي‌شود.
(همه كانكتورهاي الكترود را در انتهاي كابل بيمار به يكديگر متصل كنيد و سپس سوئيچ انتخابگر ليد را درهر دوازده وضـعـيت بچرخانيد. بايد يك خط مبناي پايدار و آرامي  روي كاغذ در همه وضعيت‌هاي سوئيچ مشاهده شود. اين آزمايش، يك سيم باز را در كابل تشخيص خواهد داد.
* هنگامي كه انتخابگر ليد در  وضعيت  STD   ‌است و دكمه كــالـيـبــراسـيــون mV‌1 فـشـارداده مـي‌شـود، حـسـاسـيـت را بـراي انـحـراف mm‌10 تـنـظـيم كنيد.دكمه كاليبراسيون mV‌1 را فشار داده، نگهداريد. سوزن بايد mm‌10 منحرف شود و سپس  آرام به وضعيت اصلي‌ خود بازگردد.
سازندگان دستگاه ECG، ممكن است روش استادانه‌تري را بـراي بـازرسـي سـالانـه يـا نـيـم سال معين كنند، اما روش فوق‌، متداول‌ترين  اشكالات ايجاد شده را تعيين خواهدكرد  و امكان تصحيح آن‌ها را مي‌دهد و آن را  مي‌توان در عرض فقط چند دقيقه براي هر دستگاه انجام داد.

 اشكالات متداول ECG و رفع آن‌ها
اشـكـالات مـكـانـيـكـي يـا الـكـتـريكي داخلي، فقط گاهي   در دستگاه‌هاي  ECG رخ مي‌دهد، با     اين وجود  در هنگام كار   آنـقـدر حـادثـه اتـفـاق مـي افـتـد كه بسياري از پرسنل بيمارستان  تصور مي‌كنند دستگاه‌هاي  ECG ‌هميشه  داراي اشكال است، اما در بسياري از موارد، بد عمل كردن دستگاه  ناشي از عملكرد   اپراتور است و مي‌توان آن را به وسيله يك تنظيم يا تعمير ساده تصحيح كرد. مشكلاتي كه درمثال‌هاي زير بررسي مي‌شوند به طـور رايـج، روزانـه در بـسـيـاري ازبـيـمـارسـتـان‌هـاي بزرگ رخ مي‌دهند.
مثال 1:
نـشـانـه: دسـتـگـاه كـار مـي‌كـنـد امـا سوزن با نوك حرارتي، نمي‌نويسد، يا بسيار  كم رنگ مي‌نويسد.
دلايـل احـتـمـالـي: 1) گرماي خيلي كمي روي نوك سوزن است و 2) فشار سوزن روي كاغذ، كافي نيست.
رفع عيب :
,استفاده از يك پروب عايق شده نظير يك پيچ گوشتي و به آرامي فشار دادن سوزن روي كاغذ  .
-اگر يك خط تيره روي كاغذ ظاهر شد، مشكل  در ارتباط با  فشار است، اما اگر هيچ خط تيره‌اي ظاهر نشده، مشكل  مرتبط با حرارت است.

راه حل‌ها
 جـهــت اطـمـيـنــان از عــدم گــرم شــدن هـيـتــر، ولـتـاژ هـيـتـر را درسيم‌هاي سوزن بازرسي كنيد. اگر ولتاژ صحيح نيست، براي رفع عيب به دفترچه راهنماي سرويس مراجعه كنيد.
/فشار سوزن را تنظيم كنيد.  هرگزحدس نزنيد، چون مدل‌هاي مختلف در فشار مناسب ممكن است به مقداري  بين 2و 20 گرم، نياز داشته باشند، از يك گيج فشار سوزني استفاده كنيد. براي مقدار صحيح به دفترچه راهنماي سرويس سازنده مراجعه كنيد. در برخي مدل‌ها فشار بايد در يك ولتاژ خاص هيتر ساخته شود.

مثال 2:
نشانه: اثر لكه‌دار
دلايل احتمالي: سوزن فرسوده يا بد گذاشتن كاغذ.
رفع عيب:
 كـاغـذ را بـازرسـي كـرده و اگـر درسـت بـود، سـوزن را براي فرسايش سوراخ يا ديگر  عيوب  بازرسي كنيد.
 بدگذاشتن كاغذ يكي ازمتداول‌ترين ايرادها است و در اكثر موارد، خطا از باي پس كردن ترمز كاغذ يا ميله‌هاي كشش ناشي مي‌شود.
مثال 3:
نشانه: ‌ثبت ضعيف
دلايل احتمال: مشكلات مكانيكي الكترونيكي، سوئيچ ليد خراب يا كانكتور ورودي‌خراب، كابل خراب بيمار يا اتصال نامناسب به بيمار.
رفع عيب:
0سوئيچ انتخاب گر ليد را در وضعيت  STD ‌قرارداده، همه الكترودها را به يكديگرمتصل كنيد و دكمه كاليبراسيون mV‌1 را فشار دهيد.
1اگر پالس‌هاي كاليبراسيون طبيعي ظاهر شوند، مشكل، اتصال به بيمار است.
2اگر همچنان  مشكل باقي  ماند، مرحله اول را با استفاده از يـك كـابـل سـالـم با يك دو شاخه  deadhead ‌تكرار كنيد (يعني كـانـكتور  ECG  ‌با همه  پايه‌ها به يكديگرمتصل شده‌اند)، اگر مـشـكـل برطرف شد، كابل خراب بيمار را عوض كنيد اما اگر مشكل همچنان باقي بود،‌اشكال از داخل دستگاه است. براي رفع عيب به دفترچه راهنماي سرويس مراجعه كنيد.
3ممكن است تداخل  Hz‌60  و  پتانسيل‌هاي عضله و ديگر آرتيفكت‌هاي بيوالكتريكي نيز  وجود داشته باشد.

 

نام
ایمیل
متن نظر
عبارت داخل تصویر